Większe możliwości korzystania z tzw. małych grantów, bardziej elastyczne zasady dotyczące wkładu własnego oraz mniej obowiązków sprawozdawczych – to najważniejsze zmiany, które od 1 września 2026 r. zaczną obowiązywać organizacje pozarządowe.

1 września 2026 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Zmiany mają przede wszystkim uprościć współpracę administracji publicznej z organizacjami społecznymi, ograniczyć część formalności oraz zwiększyć możliwości realizacji lokalnych inicjatyw.

Większe „małe granty”

Jedną z najważniejszych zmian jest podwyższenie limitów dotyczących zlecania zadań publicznych w trybie pozakonkursowym, czyli tzw. małych grantów.

Od 1 września:

• maksymalna kwota dofinansowania jednego zadania wzrośnie z 10 000 zł do 20 000 zł,
• jedna organizacja będzie mogła otrzymać od danego samorządu w tym trybie łącznie do 40 000 zł w roku kalendarzowym zamiast dotychczasowych 20 000 zł,
• zwiększy się również maksymalny udział małych grantów w środkach zaplanowanych w budżecie samorządu na dotacje dla organizacji – z 20% do 30%.

Koniec limitu 90 dni

Organizacje zyskają również większą swobodę w planowaniu projektów. Zostanie zniesiony obowiązujący dotychczas 90-dniowy limit realizacji zadania w trybie małego grantu.

Oznacza to, że czas realizacji zadania będzie mógł być lepiej dostosowany do jego charakteru i potrzeb mieszkańców. Termin wykonania zadania będzie określany w ofercie i umowie.

Zmiana zasad dotyczących wkładu własnego

Nowelizacja zmienia także zasady dotyczące wkładu organizacji przy realizacji zadań publicznych.

W przypadku zlecania zadania w formie wsparcia jego realizacji organizacja będzie co do zasady zapewniać wkład rzeczowy lub osobowy, np. pracę wolontariuszy, pracę członków organizacji, udostępnienie sprzętu, materiałów czy pomieszczeń.

Jeżeli samorząd dopuści taką możliwość, organizacja będzie mogła zastąpić całość lub część wkładu rzeczowego lub osobowego środkami finansowymi własnymi albo pochodzącymi z innych źródeł. Informacja o takim rozwiązaniu będzie musiała znaleźć się w ofercie.

Nowe przepisy przewidują wyjątek dotyczący inwestycji dofinansowywanych przez jednostki samorządu terytorialnego – w takim przypadku nadal wymagany będzie wkład finansowy.

Wyższy limit dla uproszczonej sprawozdawczości OPP

Ułatwienia obejmą również organizacje posiadające status organizacji pożytku publicznego (OPP).

Podniesiony zostanie z 100 000 zł do 200 000 zł próg rocznych przychodów uprawniający do składania uproszczonego sprawozdania merytorycznego.

Warto pamiętać, że zmiana dotyczy uproszczonego sprawozdania merytorycznego OPP i nie oznacza zwolnienia z obowiązku sporządzania sprawozdania finansowego.

Nowe obszary działalności pożytku publicznego

Rozszerzony zostanie również katalog sfer zadań publicznych.

Do ustawy wprowadzono m.in. działalność na rzecz dzieci i młodzieży, w tym pracę z młodzieżą, a także ratownictwo, ochronę ludności i obronę cywilną.

Zmiana może mieć znaczenie dla organizacji, które prowadzą lub planują działania związane m.in. z aktywizacją młodzieży, edukacją obywatelską, bezpieczeństwem czy przygotowaniem mieszkańców do sytuacji kryzysowych.

24 kwietnia – Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego

Nowelizacja ma również wymiar symboliczny. 24 kwietnia ustanowiono Dniem Społeczeństwa Obywatelskiego.

Wprowadzona zostanie także odznaka honorowa „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego”, przyznawana osobom szczególnie zasłużonym dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

To forma docenienia osób, które angażują się w działalność społeczną, wspierają organizacje pozarządowe i podejmują działania na rzecz swoich lokalnych społeczności.